انجمن خیرین مسجد ساز استان یزد وب سایت رسمی
مسجد ملا اسماعیل در سال ۱۲۲۲ هجری قمری در دوره فتحعلیشاه قاجار ساخته شده است. این مسجد به دستور آخوند ملا اسماعیل عقدایی که از عالمان برجسته آن دوران بوده است تاسیس شده و مجموعهای شامل مسجد و مدرسه است. این اثر تاریخی در تاریخ ۵ دی ۱۳۵۲ به عنوان یک اثر ملی تاریخی به ثبت رسیده است. پس از انقلاب اسلامی این مسجد میعادگاه مردم یزد برای نماز جمعه نیز هست. بهترین زمان برای دیدن از مسجد در زمان نماز است .
کنار مسجد بازارچه و آبانباری هم با همین نام وجود دارد. تنها درب ورودی مسجد که در واقع در زمان قدیم درب ورودی مدرسه بوده است به بازارچه باز میشود. خوب است بدانید، محراب این مسجد نیز یادآورد شهادت شهید صدوقی، چهارمین شهید محراب، در تیر ماه سال ۱۳۶۱ است.
مسجد ملا اسماعیل از آجر و خشت خام با ملات گل و گچ ساخته شده است. این مسجد دارای ۳ شبستان و یک ایوان بلند بالاست و گنبدی دارد که قطر دهانه آن ۷۵٫۱۵ متر است و تقریبا با دهانه ایوان یکی است. این مسجد که از لحاظ معماری بسیار شبیه به مسجد امیر چخماق یزد است در کنار بازار خان و در گودی واقع شده است تا بتواند از آب قنات برای آبیاری باغچههای داخل صحن استفاده کند. این مسجد صحن بزرگ و باصفایی به سبک قجری دارد که با حوضی طویل و زیبا در وسط آن و باغچههای باصفای دو طرفش، گرمای کویر یزد را از یاد آدمی دور میکند. روبروی ایوان بلند مسجد، شبستان گنبدی با ستونهای معروفش واقع است و بادگیری بلند که تمام دربهای شبستان و حجرهها به داخل آن باز میشود.
از دیگر زیباییهای معماری این مسجد سردر بلند با مقرنسکاری آجری، دو پوسته پیازی شکل حوضخانه ستوندار، درهای ارسی نقشبندی شده، صفههای قرینه سازی شده صحن و دالانهای آن است که هر بازدیدکنندهای را به وجد میآورد. همه این اجزا فوقالعاده که در کنار یکدیگر جای گرفتهاند، در کنار سادگی، یکی از شاهکارهای معماری قرن سیزدهم را میسازند. یکی دیگر از وجوه تمایز این مسجد قبله بسیار دقیق آن است. قدیمیترها معتقدند، در زمان ساخت محراب این مسجد، فردی که صاحب کراماتی بوده است جهت قبله را، با نمایاندن خانه کعبه برای بنا، دقیقا مشخص کرده است.
بانی مسجد
مسجد ملا اسماعیل به دستور ملا محمد اسماعیل عقدایی یزدی ساخته شد. این عالم گرانقدر که به آخوند” ملا اسماعیل ” معروف بود در عقدای اردکان در سال ۱۱۵۳ یا ۱۱۵۴ هجری قمری دیده به جهان گشود. در جوانی برای تحصیل علوم دینی به حوزه علمیه نجف رفت و در آنجا دروس خارج فقه، اصول و عرفان خواند. در سال ۱۲۰۸ به یزد بازگشت و به فعالیت پرداخت. تدریس، صدور فتوا و نشر آثاری از جمله الحسن و القبح، نورالعارفین و … بخشی از فعالیتهای او بود. سرانجام در سال ۱۲۴۰ هجری قمری، آخوند ملا اسماعیل درگذشت و او را در مقبرهای جنب مسجد به خاک سپردند. در مقبره ملا اسماعیل کتیبهای بسیار زیبا به خط نسخ بر دیوار نقش بسته است. پس از دیدار از مسجد دیدنی ملا اسماعیل خوب است که سری هم به مقبره بانی گرانقدر این مسجد بزنید.
